$ 1286 - قيس بن المكشوح

1286 - Kays b. el-Mekşûh

Mekşûh'un asıl adı Hübeyre b. Abdü Yeğûs b. el-Gazîl b. Seleme b. Bidâ' b. Âmir b. Avbesân b. Zâhir b. Murâd'dır. Babasına "Mekşûh" denilmesinin sebebi, ateşle keşh olunması, yani böğrünün (kaşhının) dağlanmış olmasıdır. Kendisi Murâd'ın efendisiydi. Oğlu Kays ise Mezhic'in süvarisiydi ve peygamberlik iddiasında bulunan Esved el-Ansî'yi öldüren kişiydi. Bu yüzden Mudar kabilesi ona "Kays Gadr (hain Kays)" adını taktı. O ise şöyle dedi: "Ben gadr değilim, ben Mudar'ın helâkiyim."

7011 - Bize Muhammed b. Ömer haber verdi, dedi ki: Bana Abdullah b. Amr b. Zühayr, Muhammed b. Ammâre b. Huzeyme b. Sâbit'ten rivayet etti, dedi ki: Amr b. Ma'dîkerib, Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in haberi kendilerine ulaştığında Kays b. Mekşûh el-Murâdî'ye şöyle demişti: "Ey Kays, sen bugün kavminin efendisisin. Bize bildirildiğine göre Kureyş'ten Muhammed adında bir adam Hicaz'da ortaya çıkmış ve kendisinin peygamber olduğunu söylüyormuş. Haydi bizimle ona gidelim de durumunu öğrenelim. Eğer dediği gibi bir peygamberse, bu bizden gizli kalmaz; onunla karşılaştığımızda ona tabi oluruz. Eğer başka bir şeyse, yine durumunu öğrenmiş oluruz. Zira eğer kavminden bir adam ona bizden önce ulaşırsa, bize efendi ve baş olur, biz de onun kuyruğu oluruz." Fakat Kays bunu reddetti ve onun görüşünü akılsızlıkla nitelendirdi. Bunun üzerine Amr b. Ma'dîkerib kavminden on kişiyle birlikte yola çıktı, Medine'ye vardı ve Müslüman oldu, sonra da yurduna geri döndü. Kays b. Mekşûh, Amr'ın gidişini duyunca ona tehditler savurdu ve öfkelendi, "Bana muhalefet etti ve görüşümü terk etti" dedi. Bunun üzerine Amr şu beyitleri söyledi:

"Zî San'â günü sana emrettim, doğruluğu apaçık bir emirle.

Sana Allah'tan korkmayı ve iyiliği alışkanlık edinmeyi emretmiştim.

Sen ise Menî'den, kazığa bağlanmış eşekler gibi ayrıldın."

Amr ayrıca şöyle demeye devam ediyordu: "Ey Kays, sana söylemiştim, sen Ferve b. Müseyk'e tabi bir kuyruk olacaksın." Ferve de Kays b. Mekşûh'u her yolla aramaya koyuldu, ta ki Kays yurdundan kaçtı ve bundan sonra Müslüman oldu.

Ansî ortaya çıkınca Kays canından korktu ve ona gidip selam vermeye, ona karşı içinde tuttuğu niyeti gizlice gözetlemeye başladı, kimseye açmadı bunu; ta ki Fîrûz ed-Deylemî onun boynunu kırıp yüzünü ensesine çevirerek onu öldürdüğü sırada yanına girdi. Kays onun başını kesip arkadaşlarına attı. Sonra Ansî'nin kavminden korktu ve onları memnun etmek için Dâzûye'ye saldırıp onu öldürdü. Oysa Dâzûye de Ansî'nin öldürülmesinde hazır bulunanlardandı.

Ebû Bekir, Muhâcir b. Ebî Ümeyye'ye yazarak Kays'ı zincire vurulmuş halde kendisine göndermesini istedi. Bunun üzerine Kays ona gönderildi. Ömer, onun öldürülmesi hakkında konuştu ve "Onu, o salih adam yani Dâzûye karşılığında öldür, çünkü bu adam dönek bir haindir" dedi. Kays ise onu öldürmediğine dair yemin etmeye başladı. Ebû Bekir de onu, Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in minberinin yanında, onu öldürmediğine ve katilini de bilmediğine dair elli kez yemin ettirdi, sonra onu affetti.

Ömer sonradan şöyle derdi: "Ebû Bekir'in seni affetmesi olmasaydı, seni Dâzûye karşılığında öldürürdüm." Kays da derdi ki: "Ey mü'minlerin emiri, bunu bana hissettirme; senden bunu duyan hiç kimse yoktur ki bana karşı cüretkâr olmasın, oysa ben onun kanından berîyim." Bunun üzerine Ömer artık ondan bahsetmekten çekindi; ancak onu ordulara gönderdiğinde, danışılsın fakat işlerin bağlanması ona bırakılmasın diye emrederdi ve "Onun savaş konus