بيان صفة الدنيا بالأمثلة (3/3)

Dünyanın Özelliklerinin Örneklerle Açıklanması

Kimi kişi ormanları yerinden oynatıp geminin iskele yerini unutmuş, bahçe ve gezinti yerlerinde o kadar uzaklaşmış ki, gemici çağrısını işitseyse bile meyveleri yemeye ve o güzel kokularını teneffüs etmeye, ağaçlar arasını dolaşmaya meşgul olduğu için yanına çıkmaz. Oysa korkusu hiç kesilmez — vahşi hayvanlardan, çukur ve kötülüklerden; elbisesine yapışan dikenleri, bedenini yaralayan yaprakları, ayağına giren dikenleri, kendisini dehşete düşüren ses uğultularını, elbisesini yırtıp namusu ortaya koyan çalıları daima duymaktadır. Bunlar da dönmek isteseler dönüş yolunu kapamıştır. Nihayet gemi halkının çağrısına ulaşınca, beraberinde getirdikleriyle ağır adımlarla dönerken, gemide yer bulamamış, kıyıda kalıp açlıktan ölmüştür. Bazıları ise çağrıyı işitmemiş, gemi yelken açmış — onlardan kimine vahşi hayvanlar saldırmış, kimine yol kaybolup başını kaybetmiş, kimine bataklıklar mezar olmuş, kimine yılanlar hücum etmiş; sonunda dağıldıkları gibi kokuş kokmayan cesetler halinde bırakılmışlardır.

Topladığı çiçek ve taşlarla gemiye ulaşan kimse ise esir edilmiş, onları koruma endişesi ve kaybetme korkusu onun gönlünü tıkamıştır. Dar bir mekânda onları tutması gerekince, az sonra o çiçekler solup, o renkler solmuş, taşlar kötü koku yayılmaya başlamıştır. Dar bulunduğu halde zarar veren, iğrenç kokan şey haline gelince, kurtulmak için başka çaresi kalmayıp bunları denize atmıştır. Oysa yediği kısımları vücudunda bırakmış olduğundan, hastalık belirtileriyle vatana varamaz durum olanı. Kimi yakında dönüş yapanı mekân daralığı dışında hiçbir zarardan kurtarmıştır, biraz daralmış durumda kalsa da vatanal ulaştığında rahatlamıştır. Erkenden dönüş yapanı ise geniş mekân ve sağlıklı bir dönüş bulmuştur.

İşte bu, dünyadaki insanların acil arzularında meşgul olmalarının, geldiği ve gideceği kaynağını unutmalarının, sonuçlarından gafil olmalarının misalidir. Ne kadar berbat ki, kendisini bilge ve akıllı zanneden kimse, yeryüzünün taşları — altın ve gümüşü, bitkilerin saman dönemini — dünyanın ziynetini kandırdı diye söylesin. Bunlardan hiçbiri ölüm anında ona maiyyet etmez; bilakis onun için ağır yük olur. Hali bugün olsa da, tasası ve korkusuyla onu meşguldür. Bu hâl, Allah'ın (azze ve celle) muhafaza etmedikçe bütün kulların hâlidir.

Dünyadaki insanların çokluk peşinde koşması ve imanlarının zayıflığı konusunda bir başka misâl:

Hasen (rahimehullâh)'tan bize rivayet edildi: Resûlullâh (sallallahu aleyhi ve sellem) sahabelerine şöyle söylemiştir: "Benim, sizin ve dünyanın misâli, toz duman içinde bir çöl yoluna giren bir kafiledir. Hangi kadarını geçtiklerini, hangisinin kaldığını bilmeyecek kadar ilerlemişlerdir ki, yiyecekleri bitmemiş, hayvanları zayıf düşmüş, çöl ortasında yiyecek de taşıt da olmaksızın kalmışlardır. Hepsi telef olacaklarından emin hale gelmişlerdir. İşte bu sırada, başından damla damla su damlayan temiz bir giysiye bürünmüş bir adam ortaya çıkar. Kafile 'Bak, medeniyete yakın zamanda ayrılan biri!' der, 'Buraya yakından gelememiştir.' Adam yanlarına varıp 'Vay sizler!' diye seslenir. Onlar 'Vay, o kişi!' diye cevap verirler. Adam 'Nedir bu hâliniz?' diye sorar. Onlar 'Gördüğün gibi!' derler. Adam 'Sizi tatlı su ve yeşil bahçelere götürsem ne yaparsınız?' diye sorar. Onlar 'Hiçbir şeyde sana isyan etmeyiz' derler. Adam 'Allah'ın adıyla bana söz ve ahit verin' der. Onlar da Allah'ın adıyla ona hiçbir şeyde isyan etmeyeceklerine söz ve ahit verirler. Adam onları tatlı su ve yeşil bahçelere götürür. Dilediği kadar orada kalırlar. Sonra adam 'Vay sizler!' diye çağırır. Onlar 'Vay, o kişi!' diye cevap verirler. Adam 'Yola çıkış vakti geldi' der. Onlar 'Nereye?' derler. Adam 'Sizin suyunuz gibi olmayan suya, sizin bahçeleriniz gibi olmayan bahçelere' der. Çoğunluğu 'Allah'a yemin olsun, bunu bulana kadar kendimizi hüsrana uğramış zannettik. Bundan daha iyi bir yaşamdan ne alırız?' derler. Azınlığın bir grubu ise 'Bu adama Allah'ın adıyla söz ve ahit vermediniz mi, ona isyan etmeyeceğinize? O sözüne ilk sözünde sadık çıktı. Allah'a yemin olsun, sonunda da sadık çıkacak!' der. Sonra kendisine uyanlarla yola çıkar, geride kalanlar ise kalırlar. Bir düşman onlara saldırıp sabah oldukça, kimisi esir, kimisi öldürülmüş olur."

Dünyadaki insanların nimet içinde yaşaması ardından ayrılışta acı çekmesi konusunda bir başka misâl:

Bilin ki, insanların dünyadaki verdiklerine misâli, bir adam gibidir ki, bir evi hazırlamış, onu süslemişş, birer birer konuklarını çağırır ve onları ev içine alır. Her gelen konağa altından bir tabak sunar; üzerinde buhur ve çiçekler vardır. Konuğa 'Bunları kokla ve kendinden sonraki konağa bırak, senin malı