KURAN KATİBİ
İhyâu Ulûmi'd-Dîn

بيان ذم الدنيا (4/6)

Dünyanın kınanmasının açıklanması (4/6)

مغضوب عليها قد وضعت في غير أهلها وقال أبو سليمان الداراني من طلب الدنيا

على المحبة لها لم يعط منها شيئا إلا أراد أكثر ومن طلب الآخرة على المحبة

لها لم يعط منها شيئا إلا أراد أكثر وليس لهذا غاية وقال رجل لأبي حازم

أشكو إليك حب الدنيا وليست لي بدار فقال انظر ما آتاكه الله عز وجل منها

فلا تأخذه إلا من حلة ولا تضعه إلا في حقه ولا يضرك حب الدنيا

وإنما قال هذا لأنه لو آخذ نفسه بذلك لألعبه حتى يتبرم بالدنيا ويطلب

الخروج منها وقال يحيى بن معاذ الدنيا حانوت الشيطان فلا تسرق من حانوته

شيئا فيجيء في طلبه فيأخذك وقال الفضيل لو كانت الدنيا من ذهب يفنى والآخرة

من خزف يبقى لكان ينبغي لنا أن نختار خزفا يبقى على ذهب يفنى فكيف وقد

اخترنا خزفا يفني على ذهب يبقى وقال أبو حازم إياكم والدنيا فإنه بلغني أنه

يوقف العبد يوم القيامة إذا كان معظما الدنيا فيقال هذا عظم ما حقره الله

وقال ابن مسعود ما أصبح أحد من الناس إلا وهو ضيف وماله عارية فالضيف مرتحل

والعارية مردودة وفي ذلك قيل

وما المال والأهلون إلا ودائع ... ولا بد يوما أن ترد الودائع

وزار رابعة أصحابها فذكروا الدنيا فأقبلوا على ذمها فقالت اسكتوا عن

ذكرها فلولا موقعها من قلوبكم ما أكثرتم من ذكرها ألا من أحب شيئا أكثر من

ذكره وقيل لإبراهيم بن أدهم كيف أنت فقال

نرقع دنيانا بتمزيق ديننا ... فلا ديننا يبقى ولا ما نرقع

فطوبى لعبد آثر الله ربه ... وجاد بدنياه لما يتوقع

وقيل أيضا في ذلك

أرى طالب الدنيا وإن طال عمره ... ونال من الدنيا سرورا وأنعما

كبان بنى بنيانه فأقامه ... فلما استوى ما قد بناه تهدما

وقيل أيضا في ذلك

هب الدنيا تساق إليك عفوا ... أليس مصير ذاك إلى انتقال

وما دنياك إلا مثل فيء ... أظلك ثم آذن بالزوال

وقال لقمان لابنه يا بني بع دنياك بآخرتك تربحهما جميعا ولا تبع آخرتك

بدنياك تخسرهما جميعا وقال مطرف ابن الشخير لا تنظر إلى خفض عيش الملوك

ولين رياشهم ولكن انظر إلى سرعة ظعنهم وسوء منقلبهم وقال ابن عباس إن الله

تعالى جعل الدنيا ثلاثة أجزاء جزء للمؤمن وجزء للمنافق وجزء للكافر فالمؤمن

يتزود والمنافق يتزين والكافر يتمتع وقال بعضهم الدنيا جيفة فمن أراد منها

شيئا فليصبر على معاشرة الكلاب وفي ذلك قيل يا خاطب الدنيا إلى نفسها ...

تنح عن خطبتها تسلم

إن التي تخطب غدارة ... قريبة العرس من المأتم

وقال أبو الدرداء من هوان الدنيا على الله أنه لا يعصى إلا فيها ولا ينال

ما عنده إلا بتركها

وفي ذلك قيل

إذا امتحن الدنيا لبيب تكشفت ... له عن عدو في ثياب صديق

وقيل أيضا

يا راقد الليل مسرورا بأوله ... إن الحوادث قد يطرقن أسحارا

أفنى القرون التي كانت منعمة ... كر الجديدين إقبالا وإدبارا

كم قد أبادت صروف الدهر من ملك ... قد كان في الدهر نفاعا وضرارا

يا من يعانق دنيا لا بقاء لها ... يمسي ويصبح في دنياه سفارا

هلا تركت من الدنيا معانقة ... حتى تعانق في الفردوس أبكارا

إن كنت تبغي جنان الخلد تسكنها ... فينبغي لك أن لا تأمن النارا

وقال أبو أمامة الباهلي رضي الله عنه لما بعث محمد صلى الله عليه وسلم

أتت إبليس جنوده فقالوا قد بعث نبي وأخرجت أمة قال يحبون الدنيا قالوا نعم

قال لئن كانوا يحبون الدنيا ما أبالي أن لا يعبدوا الأوثان وإنما أغدو

عليهم وأروح بثلاث أخذ المال من غير حقه وإنفاقه في غير حقه وإمساكه عن حقه

والشر كان من هذا نبع وقال رجل لعلي كرم الله وجهه يا أمير المؤمنين صف لنا

الدنيا قال وما أصف لك من دار صح فيها سقم ومن أمن فيها ندم ومن افتقر فيها

حزن ومن استغنى فيها افتتن في حلالها الحساب وفي حرامها العقاب ومتشابهها

العتاب وقيل له ذلك مرة أخرى فقال أطول أم أقصر فقيل قصر فقال حلالها حساب

وحرامها عذاب وقال مالك بن دينار اتقوا السحارة فإنها تسحر قلوب العلماء

يعني الدنيا

وقال أبو سليمان الداراني إذا كانت الآخرة في القلب جاءت الدنيا تزاحمها

فإذا كانت الدنيا في القلب لم تزاحمها الآخرة لأن الآخرة كريمة والدنيا

لئيمة وهذا تشديد عظيم ونرجو أن يكون ما ذكره سيار بن الحكم أصح إذ قال

الدنيا والآخرة يجتمعان في القلب فأيهما غلب كان الآخر تبعا له وقال مالك

بن دينار بقدر ما تحزن للدنيا يخرج هم الآخرة من قلبك وبقدر ما تحزن للآخرة

يخرج هم الدنيا من قلبك وهذا اقتباس مما قاله علي كرم الله وجهه حيث قال

الدنيا

والآخرة ضرتان فبقدر ما ترضى إحداهما تسخط الأخرى وقال الحسن والله لقد

أدركت أقواما كانت الدنيا أهون عليهم من التراب الذي تمشون عليه ما يبالون

أشرقت الدنيا أم غربت ذهبت إلى ذا أو ذهبت إلى ذا وقال رجل للحسن ما تقول

في رجل آتاه الله مالا فهو يتصدق منه ويصل منه أيحسن له أن يتعيش فيه يعني

يتنعم فقال لا لو كانت له الدنيا كلها ما كان له منها إلا الكفاف ويقدم ذلك

ليوم فقره وقال الفضيل لو أن الدنيا بحذافيرها عرضت على حلالا لا أحاسب

عليها في الآخرة لكنت أتقذرها كما يتقذر أحدكم الجيفة إذا مر بها أن تصيب

ثوبه وقيل لما قدم عمر رضي الله عنه الشام فاستقبله أبو عبيدة بن الجراح

على الناقة مخطومة بحبل فسلم وسأله ثم أتى منزله فلم ير فيه إلا سيفه وترسه

ورحله فقال له عمر رضي الله عنه لو اتخذت متاعا فقال يا أمير المؤمنين إن

هذا يبلغنا المقيل

وقال سفيان خذ من الدنيا لبدنك وخذ من الآخرة لقلبك

وقال الحسن والله لقد عبدت بنو إسرائيل الأصنام بعد عبادتهم الرحمن بحبهم

الدنيا

وقال وهب قرأت في بعض الكتب الدنيا غنيمة الأكياس وغفلة الجهال لم

Türkçe Tercüme

الدنيانın ذمı (4/6)

Dünyanın azgın kılınmış olması, onu layık olmayan yerlere konmuş olmasıdır. Ebû Süleyman ed-Dâranî şöyle dedi: "Kim dünyayı sevgisi nedeniyle isterse, ona bir şey verildiğinde daha fazlasını isterse; kim âhireti sevgisi nedeniyle isterse, ona bir şey verildiğinde daha fazlasını isterse. Bunun hiçbir sonu yoktur." Bir adam Ebû Hâzim'e dedi: "Sana dünya sevgisinden şikâyet ediyorum, oysa benim için bir yurt değildir." Ebû Hâzim cevap verdi: "Allah Aziz ve Celâl'in sana verdiği şeylerden hangisine bakacaksan, onu ancak helâlden al, onu ancak hakkı yerinde koy. Böyle yapsan, dünya sevgisi sana zarar vermez." Bunu söylememesinin sebebi şudur: Eğer nefisini buna kış kısırdırsa, öyle ki dünyadan tiksinir ve ondan çıkışı isterse. Yahyâ b. Muâz şöyle dedi: "Dünya İblis'in dükkânıdır. Onun dükkânından hiç bir şey çalmayın; sonra o sizi bulup alır." El-Fudayl şöyle dedi: "Eğer dünya altından olup da faniyet ve âhiret topraktan olup da bâkî olsa, bize çürük olan toprağı çürüyen altına tercih etmek elzem olurdu. Öyleyken çürüyen toprağı bâkî olan altına tercih ettik!"

Ebû Hâzim dedi: "Dünyadan çekiniz! Çünkü bana ulaştırıldığı üzere, kıyamette, dünyayı yüceltenler durduğunda şöyle denilir: 'Bu, Allah'ın aşağıladığını yücelten kişidir.'" İbn Mesûd dedi: "Sabaha kalan hiç kimse vardır ki misafir değil; malı ise ödünç değil. Misafir göçer, ödünç iade edilir." Bunun hakkında şiir söylenmiştir:

"Mal ve aile, ancak emanettir; bir gün gelir de emanetler iade olunur."

Râbia bazı dostlarını ziyaret etti. Onlar dünya hakkında konuşup onu yermeye başladılar. Râbia dedi: "Konuşmayı kesin. Eğer onun kalplerinizde yeri olmasaydı, ondan bu kadar çok bahsetmezdiniz. Bir şeyi seveni, ondan çok bahseder değil mi?"

İbrâhim b. Edhem'e soruldu: "Senin durumun nasıl?" O şu beyitleri söyledi:

"Dinimizi yırtarak dünyamızı yamıyoruz; ne dinimiz kalıyor ne de yamamız."

"Berbat olsun! Kulluk etmiş bir kul, Rabb'ini başında tutan, dünyasından cömert olan."

Bunun hakkında ayrıca şiir söylenmiştir:

"Görürüm ki dünya arayanı, ömrü uzun olsa da, dünyadan sevinç ve nimet alsada, binaını kuran gibi kurdu sonra, yapması tamamlanınca yıkıldı."

Yine bunun hakkında:

"Sanki dünya sana hediye olarak gönderilir mi? Ama o da geçişe mahkûmdur değil mi? Dünya senindir fakat sadece gölge gibi; seni gölgeledikten sonra çekilir gider."

Lokmân oğluna dedi: "Oğlum, dünyanı âhiretin karşılığında sat; ikisini de kazanırsın. Âhiretini dünya karşılığında satma; ikisini de kaybedersin." Mutraf b. eş-Şahir dedi: "Padişahların yaşama rahatı ve giyinme letafetine bakma; fakat onların göçüşünün çabukluğuna ve dönüşlerinin kötülüğüne bak."

İbn Abbâs dedi: "Allah Teâlâ dünyayı üç parçaya bölmüştür: bir parçası mümin için, bir parçası münafık için, bir parçası kâfir için. Mümin bundan yol azığı alır, münafık bundan kendisini süsler, kâfir bundan zevk alır." Bazıları dedi: "Dünya bir ceseittir. Kim ondan bir şey isterse, köpeklerin arkadaşlığına katlanmak zorundadır." Bunun hakkında şiir söylenmiştir:

"Ey dünyaya dalkavuk! Teklif ettiğine karşı döl; sana salam kalmış olsun. Kim talep ediyor? Gaddar olan; nişan günü, cenaze gününe yakındır."

Ebû'd-Derdâ dedi: "Dünyanın Allah tarafında ne kadar hor görülmüş olduğunun işareti şudur: Allah'a isyan ancak dünyada yapılır; O'nun katında bulunacak olanlar ancak dünyayı terk ederek elde edilir."

Bunun hakkında şiir söylenmiştir:

"Dünyayı sınayan akıllı kişi için kötü dostun kıyafetini giymiş düşman ortaya çıkıverir."

Yine:

"Ey gece uykusunda erken saatinin zevkiyle mutlu olanı! Musibetler de çıkabilir sabah vaktinde. Lezzetli yaşayan asırları fani kıldı yeni günlerin gelip gitmesi. Çağ çevirişi kaç melikliği yok etti, ki dünyada çok fayda ve ziyan verdi. Ey kalıcısı olmayan dünyaya sarılı olanı! Sabah akşam senin dünyanda garip misafirsin. Keşke dünyayla sarılmaktan vazgeçseydin; Fırdavs'ın güzellerine sarılana dek. Eğer bâkî cennetleri arzu ediyorsan, ateşten emin olmamalısın."

Ebû Umâme el-Bâhilî Radiyallahu anh rivâyet etti: Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) gönderildiğinde İblis'in ordularının hepsi geldi ve dediler: "Bir peygamber gönderilmiş, bir ümmet çıkartılmıştır." İblis sordu: "Dünyayı seviyorlar mı?" Dediler: "Evet." İblis dedi: "Eğer dünyayı seviyorlarsa, onların putlara ibadet etmemelerini umursamam. Sabah akşam onlara üç şeyle taarruz edeceğim: Paranın haksız yerden alınması, haks

Yapay zekâ destekli tercümedir; ilmî çalışmalar için aslına başvurunuz.