الباب الثاني في فوائد العزلة وغوائلها وكشف الحق في فضلها

İkinci Bölüm: Uzletin Faydaları, Afetleri ve Fazileti Hakkında Gerçeğin Ortaya Konması

Bil ki insanların bu konudaki ihtilafı, evliliğin ve bekar kalmanın fazileti hususundaki ihtilaflarına benzer. Evliliğin afetleri ve faydaları hakkında ayrıntısıyla açıkladığımız üzere, bu durumun kişilere ve hallere göre farklılık gösterdiğini belirtmiştik; üzerinde durduğumuz bu konu için de durum böyledir.

Önce uzletin faydalarını zikredelim; bunlar dini ve dünyevi faydalar olmak üzere ikiye ayrılır. Dini faydalar; yalnızlık sayesinde taatlerin elde edilmesi, ibadete ve tefekküre devam edilmesi, ilmin geliştirilmesi gibi kazanımlarla; insanlarla içli dışlı olmakla maruz kalınan riya, gıybet, iyiliği emredip kötülükten sakındırmayı terk etme ve kötü arkadaşların çirkin amelleri ile kötü huylarının nefse sızması gibi yasakları işlemekten kurtulmaya ayrılır.

Dünyevi faydalara gelince; bunlar da yalnızlık sayesinde elde edilen kazanımlar ile (zanaat sahibinin yalnız kaldığında işine odaklanabilmesi gibi) insanlarla içli dışlı olmakla maruz kalınan sakıncalardan kurtulmaya ayrılır: Dünyanın süsüne ve insanların ona yönelmesine bakmak, insanın diğer insanlara göz dikmesi ve insanların da ona göz dikmesi, insan arasına karışmakla mürüvvet perdesinin kalkması, birlikte oturup kalktığı kimsenin tartışmasındaki kötü ahlakından, kötü zannından, koğuculuğundan, hasedinden yahut onun can sıkıcılığından ve mizaç bozukluğundan eziyet çekmek gibi sakıncalar bunlardandır.

Uzletin faydalarının bütünü bu esaslara dayanır; şimdi bunları altı faydada toplayalım.