بيان كيفية التفكر في خلق الله تعالى (9/9)

Allah Teâlâ'nın Yaratışını Tefekkür Etmenin Keyfiyeti Beyanı (9/9)

Yaratıcının bilinmesi, O'nun azametinin, celâlinin ve kudretinin bilinmesidir. Allah Teâlâ'nın acâip sanatına dair bilgini ne kadar çoğaltırsan, O'nun celâline ve azametine dair bilgin de o derece tamamlanır.

Bu tıpkı şuna benzer: Bir âlimi, onun ilmini bildiğin için tazim edersin; onun eserlerinden veya şiirinden nadir ve ilginç bir şeye vâkıf oldukça, ona dair bilgin artar, güzelliği sebebiyle ona duyduğun saygı, tazim ve hürmet de artar. Öyle ki onun sözlerinden her bir kelime ve şiirinden her acâip beyit, senin kalbinde ona duyduğun tazimi gerektiren bir yer edinir.

İşte böylece Allah Teâlâ'nın yaratışını, tasnifini ve tertibini tefekkür et. Vücûdda bulunan ve Allah'ın yaratması ve tasnifi olan her şey vardır ki, onda nazar ve tefekkür asla sona ermez. Her kula bu hususlardan ancak rızık kılındığı miktar düşer. Biz zikrettiğimizle yetinelim ve buna, Şükür Kitabı'nda tafsil ettiğimizi ekleyelim. Zira o kitapta Allah Teâlâ'nın fiiline, bize olan ihsanı ve bize olan nimeti bakımından baktık.

Bu kitapta ise ona sadece Allah'ın fiili olması bakımından baktık. Baktığımız her şeye tabiatçı (materialist) da bakar; fakat onun bakışı sapkınlığına ve bedbahtlığına sebep olur. Muvaffak kılınan kimse de ona bakar; fakat onun bakışı hidayetine ve saadetine sebep olur.

Göklerde ve yerde hiçbir zerre yoktur ki, Allah Sübhânehû ve Teâlâ onunla dilediğini saptırmasın ve dilediğini hidayete erdirmesin. Kim bu hususlara Allah Teâlâ'nın fiili ve sanatı olması bakımından bakarsa, ondan Allah Teâlâ'nın celâline ve azametine dair bir bilgi elde eder ve onunla hidayete erer. Kim de nazarını, sebeplerin birbiri üzerindeki tesiri bakımından sınırlı tutup, onların sebeplerin sebebi olan Allah'a bağlılığı bakımından bakmazsa, bedbaht olur ve helâk olur. Sapkınlıktan Allah'a sığınırız ve O'ndan, minneti, keremi, lütfu, cömertliği ve rahmetiyle bizi cahillerin ayak kayması yerlerinden uzak tutmasını dileriz.

Mühlikat Rub'unun dokuzuncu kitabı tamam oldu. Hamd, yalnız Allah'a mahsustur ve salât ile selâmı Muhammed'in ve ailesinin üzerine olsun. Bunu, Ölüm ve Sonrasının Zikri Kitabı takip edecektir. Onunla, Allah Teâlâ'nın hamdi ve keremiyle, bütün divan tamamlanmış olur.