الآفة الثالثة الخوض في الباطل

Üçüncü Afet: Batıl Şeylerde Konuşmak

Günah işlerinden söz etmektir; kadınların hallerinin anlatılması, içki meclisleri, fâsıkların toplanışları, zenginlerin lüks hayatları, kraliçelerin baskıcı tutumları ve yerilen görenekleri, sevimsiz halleriyle ilgili konuşmalar bunun örnekleridir. Çünkü bütün bunlar hakkında konuşmak helâl değildir; haramdır. Kişiye fayda sağlamayan ya da faydası az olan şeylerden söz etmek ise daha aşağı bir davranıştır; ancak haram değildir. Doğru, kendisine fayda sağlamayan şeylerden çok konuşan kimsenin batıl şeylerde konuşması ve boş lâflar etmesi cidden endişe vericidir. İnsanların çoğu sohbeti eğlence aracı olarak kullanmak için toplanırlar; sözleri hep insanların kusurlarını alaya almak ya da batıl şeylerde konuşmaktan ibaret kalır. Batıl şeylerin türleri çokluğu ve çeşitliliği nedeniyle sayılamaz. Bu nedenle onlardan kurtulmanın tek yolu dine ve dünyaya fayda sağlayan işlerle sınırlı olmaktır. Bu tür sözlerin içinde, söyleyen kişi onu ehemmiyetsiz sanırken, kendisini helâk edecek kelamlar vardır.

Bilâl b. Hâris şöyle nakletmiştir: Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) buyurmuştur: "Bir adam Allah'ın rızasından bir söz söyler; zanneder ki ulaşmayacak kadar güçsüz bir sözdür. Fakat ulaştığı yere ulaşır ve Allah onu bunun sebebiyle kıyâmet gününe dek rızasıyla yazıverir. Bir adam da Allah'ın gazabından bir söz söyler; zanneder ki ulaşmayacak kadar güçsüz bir sözdür. Ancak ulaştığı yere ulaşır ve Allah onu bunun sebebiyle kıyâmet gününe dek gazabıyla yazıverir."

Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ayrıca buyurmuştur: "Adam bir söz söyler, yanında oturanları güldürür; ama o söz onu seyyâre yıldızından daha aşağıya düşürür."

Başka bir rivayete göre: "Adam ağır saymadığı bir söz söyler; onu bunun sebebiyle yetmiş kış boyunca ateşte savrulur."

Ebû Hureyre'den nakledilen başka bir rivayete göre: "Adam bir söz söyler, onunla ilgilenmez; ama Allah onu bunun sebebiyle cennette en yüksek yere çıkarıverir."

Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Kıyâmet günü insanların en büyük günahkârları, batıl şeylerde en çok konuşanlarıdır."

Selmân Farısî (radıyallahu anh) der ki: "Kıyâmet günü insanların en çok günahkârları, Allah'ın masiyetinde en çok konuşanlarıdır."

İbn Sîrîn şöyle anlatmıştır: Ensâr'dan bir adam onların bulunduğu bir meclisten geçerdi ve onlara derdi: "Abdest alınız! Çünkü söylediklerinizin bazıları hadesten daha kötüdür." İşte bu, batıl şeylerde konuşmaktır. Bu, ileride gelecek olan gıybet, dedikodu, müstehcenlik ve benzeri şeylerden daha ileri bir aşamadır; zaten var olan veya mevcut olmayan yasaklı şeylerin hatırlanması veya dini bir gereklilık olmaksızın onlara ulaşmaya çalışmak amacıyla fikirler yürütülmesidir.

Buna Müslümanlar arasında çıkmış bid'at ve bozuk mezheplerin anlatılması, sahabîler arasında yaşanan çatışmaların bazı kimseleri kötülemek amaçlı bir tarzda anlatılması da girer. Bütün bunlar batıldır ve bunlar hakkında konuşmak, batıl şeylerde konuşmaktır. Allah'tan onun lütfu ve keremiyetle güzel bir yardım dileriz.